Hoogbegaafd Thuiszitters

Wat kun je doen als je hoogbegaafde kind niet meer naar school wil?

Steeds meer hoogbegaafde kinderen gaan (tijdelijk) niet naar school. Dit begint vaak met kleine signalen: buikpijn voor school, weerstand tegen lessen of minder motivatie. Soms worden deze kinderen uiteindelijk "thuiszitters".

Waarom gaan hoogbegaafde kinderen niet naar school?

Hoogbegaafde kinderen leren en denken anders. Ze zien snel verbanden en willen diep op dingen ingaan. Ze willen ook graag zelf keuzes maken.

In het onderwijs voelen ze zich soms niet begrepen. Als de leerstof te makkelijk is, vervelen ze zich. Soms hebben ze juist moeite met sociale contacten of voelen ze prestatiedruk. Dit kan leiden tot schooluitval.

Wat zegt de wet?

In Nederland moet je kind naar school:

• Tot 16 jaar geldt de leerplicht
• Tot 18 jaar geldt de kwalificatieplicht (tot je kind een diploma mbo niveau 2, havo of vwo heeft)

Maar er zijn uitzonderingen:

Vrijstelling van school
Als een kind ernstige psychische of lichamelijke problemen heeft waardoor het niet lukt om onderwijs te volgen, kan het kind een vrijstelling krijgen (artikel 5 onder a van de leerplichtwet). Deze vrijstelling vraag je als ouders aan bij Regionaal Bureau Leerlingzaken (RBL).

Thuisonderwijs
In Nederland mag je je kind normaal niet thuis lesgeven. Alleen bij uitzonderlijke vrijstelling.

Onderwijs op maat
Scholen hebben een zorgplicht. Ze moeten passend onderwijs bieden aan je kind. Dat kan binnen de basisondersteuning of met extra ondersteuning binnen de school. Soms wordt verwezen naar speciaal onderwijs.

Leerplichtconsulent
Als je kind ongeoorloofd thuiszit of zorgelijk verzuim heeft, krijgt de leerplichtconsulent dit te horen. Deze persoon kan meedenken over oplossingen.

Nieuwe wet
In 2025 ging de Wet Versterking Positie Ouders en Leerlingen in. Hier vind je meer informatie.

Welke oplossingen zijn er?

Op de huidige school:

• Een ontwikkelingsperspectiefplan (OPP)

Andere scholen:

• Speciale groepen voor hoogbegaafde kinderen binnen de reguliere scholen
• Particuliere scholen met kleine groepen à de kosten liggen bij de ouders

Begeleiding buiten school:

• Plusgroepen
• Huiswerkbegeleiding
• Coaching voor hoogbegaafde kinderen

Het is belangrijk dat je overlegt met school en eventuele andere betrokkenen. Het doel van de leerplichtwet is dat elk kind onderwijs en ontwikkelingskansen krijgt.

Wat kun je als ouder doen?

1. Herken de signalen

• Je kind wil steeds niet naar school
• Lichamelijke klachten zoals buikpijn of hoofdpijn
• Minder motivatie
• Boosheid of somberheid

Neem deze signalen serieus. Het gaat niet om "niet willen", maar om "niet meer kunnen".

2. Ken je rechten en plichten

• Je kind moet naar school (leerplicht en kwalificatieplicht)
• De school moet meedenken over een oplossing
• De leerplichtambtenaar helpt zoeken naar een oplossing
• Je kunt in uitzonderlijke gevallen vrijstelling krijgen

3. Zet deze stappen

Ga in gesprek met de school

• Vraag een gesprek aan met de intern begeleider
• Bespreek wat er mogelijk is: versnellen, extra uitdaging, ander rooster

Je kunt contact opnemen met het samenwerkingsverband

• Elke regio heeft een samenwerkingsverband voor passend onderwijs
• Zij kunnen meedenken

Werk samen met de leerplichtconsulent

• Zie deze persoon als hulp, niet als tegenstander

Zoek tijdelijke alternatieven

• Online onderwijs
• Particuliere scholen voor hoogbegaafde kinderen
• Externe begeleiding zoals plusgroepen

4. Tips voor thuis

• Houd een dagritme aan, ook als je kind thuiszit
• Laat je kind meedenken over wat hij of zij wil leren
• Bied veel verschillende activiteiten aan: boeken, online cursussen, musea
• Zoek contact met andere hoogbegaafde kinderen

Verenigingen die kunnen helpen:

• Oudervereniging Pharos – Landelijke vereniging van ouders van hoogbegaafde kinderen
• Stichting Mensa Fonds
• Hoogbegaafd-Hoger onderwijs
• Nationaal Talentencentrum van Nederland
• Bekina
• Stichting IQ+
• Wired to create 
• Balans

5. Waar vind je hulp?

Organisaties:

• Ouders & Onderwijs: landelijk informatiepunt
• Ouders van Hoogbegaafde Kinderen (oudergroepen)
• Gemeente/jeugdhulp via de Jeugdwet
• Wijkteam Arnhem
• Onderwijsconsulenten
• Movisie
• Meraki - Begeleiding hoogbegaafde en hoogsensitieve jongeren
• Hoogvliegers & Diepdenkers
• Ludiq - Begeleiding van het hoogbegaafde kind thuis en op school
• Maak-lab Arnhem 

Specialisten:

• Coaches voor hoogbegaafde kinderen
• Psychologen
• Onderwijsbegeleiders

6. Onthoud dit

• Je staat er niet alleen voor. Veel ouders maken dit mee
• De wet biedt ruimte om maatwerk te zoeken
• Het welzijn van je kind staat voorop.